เรื่องนี้ไม่ควรรีบตัดสินจากภาพหรือคลิปเพียงอย่างเดียว เพราะควันขาวจากรถยนต์อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งรถน้ำมัน รถไฮบริด และรถไฟฟ้า บางกรณีอาจเป็นไอน้ำหรือควันจากระบบหล่อเย็น บางกรณีอาจเป็นระบบไฟฟ้าขัดข้อง และบางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่แรงดันสูง ซึ่งต้องตรวจสอบอย่างละเอียด

หากพบว่ารถมีควันขาวพุ่งออกมา สิ่งสำคัญที่สุดคือความปลอดภัยของผู้ขับ ผู้โดยสาร และคนรอบข้าง ไม่ควรฝืนขับต่อ ไม่ควรเข้าไปตรวจใกล้ ๆ เอง และควรแจ้งช่าง ผู้เชี่ยวชาญ หรือเจ้าหน้าที่กู้ภัยให้เข้าตรวจสอบอย่างถูกวิธี

ควันขาวจากรถยนต์เกิดจากอะไรได้บ้าง

ควันขาวจากรถยนต์ไม่ได้มีสาเหตุเดียวเสมอไป หากเป็นรถน้ำมันหรือรถไฮบริด ควันขาวอาจเกิดจากไอน้ำในระบบไอเสีย น้ำหล่อเย็นรั่ว เครื่องยนต์ร้อนจัด หรือของเหลวบางอย่างหยดลงบนชิ้นส่วนที่มีความร้อน

หากเป็นควันจากใต้ฝากระโปรงหน้า อาจเกี่ยวข้องกับระบบหล่อเย็น หม้อน้ำ ท่อยาง น้ำมันเครื่อง หรือระบบไฟฟ้าบางจุด แต่ถ้าเป็นควันจากใต้ท้องรถหรือช่วงท้ายรถยนต์ไฟฟ้า ต้องระวังมากขึ้น เพราะอาจเกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่แรงดันสูง ระบบขับเคลื่อน หรือสายไฟแรงดันสูงได้

ดังนั้นสิ่งสำคัญคือควรดูว่า “ควันออกจากจุดไหน” และมีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่น ไฟเตือนขึ้นหน้าปัด รถเคลื่อนที่ไม่ได้ มีกลิ่นไหม้ มีเสียงผิดปกติ หรือมีเปลวไฟตามมา

ถ้าเป็นรถ EV ควันขาวอาจเกี่ยวกับอะไร

ในรถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่แรงดันสูงมักติดตั้งอยู่บริเวณใต้ท้องรถ หากมีควันออกจากใต้ท้องหรือท้ายรถ จึงควรระวังเป็นพิเศษ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับระบบแบตเตอรี่ ระบบระบายความร้อนแบตเตอรี่ มอเตอร์ อินเวอร์เตอร์ หรือสายไฟแรงสูง

กรณีรถ EV มีควันจากใต้ท้องร่วมกับรถเคลื่อนที่ไม่ได้ สาเหตุที่เป็นไปได้อาจเกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่เสียหาย ระบบไฟฟ้าลัดวงจร หรือระบบระบายความร้อนแบตเตอรี่ทำงานผิดปกติจนเกิดความร้อนสูง

แต่ต้องย้ำว่า ไม่ใช่ทุกกรณีที่ควันขาวจากรถ EV จะหมายถึงแบตเตอรี่หลักเสียหรือกำลังจะระเบิด เพราะบางครั้งอาจเกิดจากอุปกรณ์ไฟฟ้าบางจุด ระบบแอร์ สายไฟ หรือระบบระบายความร้อนที่มีปัญหาได้เช่นกัน

Thermal Runaway คืออะไร

Thermal Runaway คือภาวะที่เซลล์แบตเตอรี่เกิดความร้อนสูงผิดปกติและควบคุมไม่ได้ ความร้อนนั้นอาจลามจากเซลล์หนึ่งไปยังเซลล์อื่น ๆ ทำให้เกิดควัน ก๊าซไวไฟ เปลวไฟ หรือไฟลุกซ้ำได้

หากแบตเตอรี่ลิเทียมไอออนเสียหายหรือมีความร้อนสะสมสูงผิดปกติ อาจเกิดแรงดันและอุณหภูมิสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จนนำไปสู่ภาวะ Thermal Runaway ได้

เมื่อเกิดภาวะนี้ แบตเตอรี่ EV อาจปล่อยก๊าซหรือไอระเหยออกมา ซึ่งบางส่วนเป็นก๊าซไวไฟและเป็นอันตรายต่อการสูดดม จึงไม่ควรเข้าไปใกล้หรือพยายามตรวจเองโดยไม่มีความชำนาญ

ควันขาวอันตรายไหม

อันตรายได้ครับ โดยเฉพาะถ้าควันออกมาจำนวนมาก มีกลิ่นไหม้ รถมีไฟเตือน หรือควันออกจากใต้ท้องรถ EV เพราะเราไม่สามารถรู้ได้ทันทีว่าควันนั้นเป็นไอน้ำ น้ำยาแอร์ ควันจากระบบไฟฟ้า หรือก๊าซจากแบตเตอรี่

แม้ยังไม่มีเปลวไฟ ก็ไม่ควรชะล่าใจ เพราะบางกรณีควันอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นก่อนเกิดไฟลุก หรือเป็นก๊าซที่ไม่ควรสูดดมโดยตรง

หากเห็นควันพุ่งจากรถ ควรให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของคนก่อนรถทันที ไม่ควรยืนดูใกล้ ๆ ไม่ควรเปิดฝากระโปรงหรือก้มดูใต้ท้องรถเอง และไม่ควรพยายามขับต่อ

เสี่ยงระเบิดหรือเปล่า

คำตอบคือ “มีความเสี่ยงได้ในบางกรณี แต่ไม่ใช่ควันขาวทุกครั้งจะระเบิด”

หากแบตเตอรี่ EV เข้าสู่ภาวะ Thermal Runaway อาจมีความเสี่ยงจากการปล่อยก๊าซหรือไอระเหย การติดไฟ และการระเบิดของกลุ่มไอระเหย หากก๊าซไวไฟสะสมในพื้นที่อับหรือระบายออกไม่ได้

ดังนั้น หากเห็นรถมีควันพุ่งออกมามาก ควรรีบถอยห่างและแจ้งเจ้าหน้าที่ ไม่ควรเข้าไปใกล้เพราะคิดว่ายังไม่มีไฟ เพราะสถานการณ์อาจเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว

ทำไมบางครั้งมีควันแต่ไม่มีไฟ

ควันจากรถยนต์ไม่ได้แปลว่าต้องมีเปลวไฟเสมอไป บางครั้งอาจเป็นไอน้ำจากระบบหล่อเย็น น้ำยาแอร์รั่ว ของเหลวโดนความร้อน หรือก๊าซจากระบบแบตเตอรี่ที่ยังไม่ติดไฟ

ในกรณีรถ EV ควันหรือไอที่ออกมาอาจเป็นสัญญาณจากระบบแบตเตอรี่หรือระบบไฟฟ้า แต่ต้องตรวจสอบด้วยเครื่องมือเฉพาะและผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น จึงจะรู้ว่าสาเหตุจริงเกิดจากจุดไหน

สิ่งที่ไม่ควรทำคือการสรุปทันทีว่า “แบตระเบิด” หรือ “รถไม่ปลอดภัยทั้งรุ่น” เพราะเหตุการณ์แบบนี้ต้องดูผลตรวจจริงของรถคันนั้นประกอบด้วย

ถ้าขับอยู่แล้วเห็นควัน ควรทำอย่างไร

หากกำลังขับรถอยู่แล้วเห็นควันออกจากตัวรถ ควรตั้งสติ ลดความเร็ว เปิดไฟฉุกเฉิน และหาที่จอดปลอดภัยโดยเร็วที่สุด

เมื่อจอดแล้ว ควรดับรถ ออกจากรถทันที พาผู้โดยสารออกห่างจากตัวรถ และโทรแจ้งกู้ภัยหรือศูนย์บริการ ไม่ควรกลับเข้าไปหยิบของหากควันยังออกอยู่มาก

สำหรับรถ EV ที่มีควันออกจากใต้ท้องหรือรถเคลื่อนที่ไม่ได้ ควรออกจากรถทันที รักษาระยะห่าง ไม่พยายามสตาร์ทหรือบังคับให้รถเคลื่อนที่ และควรแจ้งกู้ภัยว่าเป็นรถยนต์ไฟฟ้าเพื่อเตรียมการรับมืออย่างเหมาะสม

สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อรถมีควันขาวพุ่ง

ไม่ควรเปิดฝากระโปรงทันที เพราะอากาศที่เข้าไปอาจทำให้ไฟลุกแรงขึ้นได้ หากมีความร้อนหรือเปลวไฟซ่อนอยู่ภายใน

ไม่ควรก้มดูใต้ท้องรถใกล้ ๆ โดยเฉพาะรถ EV เพราะอาจมีความเสี่ยงจากระบบไฟฟ้าแรงสูง ความร้อน หรือก๊าซที่ปล่อยออกมา

ไม่ควรสตาร์ทรถซ้ำ ไม่ควรขับต่อ และไม่ควรให้คนมายืนมุงดูใกล้ ๆ เพราะสถานการณ์อาจเปลี่ยนจากควันเป็นไฟได้อย่างรวดเร็ว

รถน้ำมันมีควันขาว ต้องระวังอะไร

สำหรับรถน้ำมันหรือรถไฮบริด หากควันขาวออกจากท่อไอเสียเล็กน้อยตอนเครื่องเย็น อาจเป็นไอน้ำจากความชื้น ซึ่งบางครั้งอาจหายไปเมื่อเครื่องร้อน

แต่ถ้าควันขาวหนามาก ออกต่อเนื่อง มีกลิ่นหวานคล้ายน้ำหล่อเย็น หรือมีอาการเครื่องร้อน น้ำหาย หรือไฟเตือนขึ้น ควรหยุดรถและตรวจระบบหล่อเย็น เพราะอาจมีปัญหาน้ำหล่อเย็นรั่วหรือเครื่องยนต์ร้อนจัดได้

หากฝืนขับต่อ อาจทำให้เครื่องยนต์เสียหายหนักขึ้น และกลายเป็นค่าซ่อมใหญ่ในภายหลัง

รถ EV มีควันขาว ต้องระวังอะไรเป็นพิเศษ

สำหรับรถ EV จุดที่ควรระวังมากคือควันจากใต้ท้องรถ ช่วงท้ายรถ หรือบริเวณแบตเตอรี่ เพราะเกี่ยวข้องกับระบบแรงดันสูงและแบตเตอรี่หลัก

หากมีไฟเตือนรูปแบตเตอรี่ ระบบขับเคลื่อนผิดปกติ รถเข้าเกียร์ไม่ได้ หรือรถไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ ควรหยุดใช้งานทันทีและติดต่อศูนย์บริการหรือกู้ภัย

ไม่ควรลากจูงแบบให้ล้อหมุนบนพื้นโดยไม่ตรวจคู่มือหรือคำแนะนำของผู้ผลิต เพราะรถ EV บางรุ่นต้องใช้รถสไลด์ในการเคลื่อนย้าย เพื่อป้องกันความเสียหายต่อระบบขับเคลื่อนและระบบไฟฟ้า

รถมือสองควรเช็กอะไรเพื่อลดความเสี่ยงควันหรือไฟไหม้

ก่อนซื้อรถมือสอง ควรตรวจระบบไฟฟ้า สายไฟ แบตเตอรี่ ระบบหล่อเย็น ระบบน้ำมันเชื้อเพลิง ท่อน้ำ ท่อแอร์ และจุดรั่วซึมต่าง ๆ ให้ครบ

หากเป็นรถ EV หรือ Plug-in Hybrid ควรเช็กระบบแบตเตอรี่แรงดันสูง ระบบชาร์จ ช่องชาร์จ สายชาร์จ ระบบระบายความร้อนแบตเตอรี่ และไฟเตือนบนหน้าปัดอย่างละเอียด

ควรทดลองขับและสังเกตว่าไม่มีไฟเตือนผิดปกติ ไม่มีกลิ่นไหม้ ไม่มีควัน ไม่มีเสียงแปลก และระบบต่าง ๆ ทำงานปกติ

อย่ามองข้ามไฟเตือนหน้าปัด

ไฟเตือนหน้าปัดเป็นสัญญาณสำคัญที่บอกว่าระบบบางอย่างอาจผิดปกติ หากมีไฟรูปแบตเตอรี่ ไฟเครื่องยนต์ ไฟระบบไฟฟ้า หรือข้อความแจ้งเตือนเกี่ยวกับระบบขับเคลื่อน ไม่ควรฝืนใช้งานต่อ

โดยเฉพาะรถ EV หากมีไฟเตือนเกี่ยวกับแบตเตอรี่หรือระบบขับเคลื่อนร่วมกับอาการควัน กลิ่นไหม้ หรือรถเคลื่อนที่ไม่ได้ ควรหยุดใช้งานทันทีและให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบ

การรีบตรวจตั้งแต่เริ่มมีอาการผิดปกติ จะช่วยลดความเสี่ยงและป้องกันความเสียหายที่อาจลุกลามได้

สรุป